12/12-lichtschema voor cannabis: wat fotoperiodeproeven laten zien

Zet het licht op 12/12 en de planten gaan bloeien. Bijna elke binnenkweek draait dat schema, en het werkt zo betrouwbaar dat maar weinig ruimtes ooit iets anders proberen. Maar dat twaalf uur de beste daglengte voor cannabis zou zijn, is nooit gemeten. Het is een rond getal, kort genoeg voor elke cultivar.

Sinds 2021 hebben meerdere gecontroleerde proeven getest wat er gebeurt tussen 12 en 15 uur licht. Deze gids behandelt hoe de plant de daglengte afleest, waar de bloei echt ophoudt, wat langere dagen deden met opbrengst en potentie, wat licht in de donkerperiode doet en hoe je een wijziging test zonder een ruimte op het spel te zetten.

De plant meet de nacht

Cannabis is een kortedagplant: de meeste cultivars blijven onder lange dagen in de groei en gaan bloeien als de dagen korter worden. De naam is misleidend, want wat de plant klokt is de ononderbroken donkerperiode. Klassieke experimenten met kortedagplanten lieten zien dat een lange nacht de bloei in gang zet en dat licht midden in die nacht het signaal opheft (Hamner en Bonner, 1938).

Het waarnemen gebeurt in de bladeren. Fytochromen, pigmenten die onder rood en verrood licht tussen twee vormen wisselen, vertellen de plant of het licht of donker is, en de circadiane klok meet hoe lang het donker duurt. Is de nacht lang genoeg, dan schakelen de bladeren FLOWERING LOCUS T in, het gen achter het mobiele bloeisignaal dat bekendstaat als florigeen (Song et al., 2015). Rode fotonen die ’s nachts binnenkomen, zetten het fytochroom terug in zijn actieve vorm en houden de bloei tegen (Kusuma et al., 2021).

De langste dag waaronder een cultivar nog bloeit, is zijn kritische fotoperiode. Binnen werken we er aan beide kanten ver vandaan: 18 uur licht voor de groei, 12 voor de bloei.

Waar de bloei echt ophoudt

Een proef aan de University of Guelph zette tien THC-rijke cultivars na een groeifase met dagen van 18 uur onder 12, 12,5, 13, 13,5, 14 en 15 uur licht. Alle tien begonnen te bloeien onder elke daglengte tot en met 14 uur. Vergeleken met 12 uur liep de vertraging bij 14 uur uiteen van geen tot ongeveer vier dagen. Onder 15 uur legden drie cultivars nog bloemen aan, maar die ontwikkelden zich niet verder (Ahrens et al., 2023).

Beginnen met bloeien en bloemen opbouwen bleken niet hetzelfde. Zelfs bij de cultivars zonder vertraging was de hoofdtop kleiner en het vroege bloemgewicht lager onder dagen langer dan 13 uur. De proef duurde drie tot vier weken, ongeveer een derde van een normale cyclus, en laat dus zien waar de bloei begint, niet wat de oogst weegt.

Hennep laat zien hoe ver de drempel tussen cultivars verschuift. Bij 15 CBD-hennepcultivars liep de kritische fotoperiode uiteen van net onder 14 uur tot meer dan 15 uur en 30 minuten, en bij sommige veranderde een verschil van 15 minuten de uitkomst (Zhang et al., 2021). Planten die onder dezelfde naam werden verkocht maar een andere herkomst hadden, reageerden niet altijd hetzelfde.

In weefselkweek bloeide één THC-rijk genotype in ongeveer driekwart van de explantaten onder 12 en 13,2 uur, in ongeveer één op de tien onder 14,4 uur en bijna nooit onder 15 of 16 (Moher et al., 2021). Kleine scheuten in een kweekpot onder heel weinig licht zijn geen bladerdek, maar de vorm komt overeen met de proeven met hele planten: bij 12 uur gebeurt er niets bijzonders.

Wat een dag van 13 uur met de opbrengst deed

Dezelfde groep uit Guelph kweekte daarna twee cultivars, Incredible Milk en Gorilla Glue, tot commerciële rijpheid onder 12 of 13 uur bij dezelfde intensiteit, ongeveer 540 µmol/m²/s. Eén uur extra gaf 8% meer licht per dag. Het drooggewicht van de bloemen per plant was 35% hoger bij Incredible Milk en 50% hoger bij Gorilla Glue (Ahrens et al., 2024).

Dat ging niet ten koste van de potentie. Het THCA-gehalte in de bovenste bloemen was 31,5% onder 13 uur tegenover 28,7% onder 12 bij Incredible Milk, en 27,3% tegenover 25,1% bij Gorilla Glue, een verschil dat bij de tweede cultivar niet statistisch significant was. De THC per plant steeg met minstens 38%.

Drie details zetten het resultaat in perspectief:

• Per plant, niet per vierkante meter. Elke behandeling had per cultivar drie herhalingen van drie planten, en de auteurs waarschuwen tegen het omrekenen van winst per plant naar winst per oppervlakte. Bij commerciële plantdichtheid staan grotere planten in elkaars schaduw.
• Zelfde oogstdag, andere rijpheid. Beide behandelingen werden geknipt toen de planten onder 12 uur klaar waren. Het bruin worden van de stampers en het amber kleuren van de trichomen begonnen onder 12 uur eerder en verliepen sneller, dus de planten onder 13 uur zijn minder rijp geoogst. Hoeveel dagen extra ze nodig hadden, is niet gemeten.
• Lossere toppen bij één cultivar. De dichtheid van de hoofdtop was onder 13 uur 36% lager bij Incredible Milk en onveranderd bij Gorilla Glue.

Veertien uur: meer bloem, minder THC

Een Australische proef ging verder, met 10, 12 of 14 uur bij 700 µmol/m²/s voor drie cultivars en een oogst na 57 dagen bloei. De bloembiomassa was bij elke cultivar het hoogst als de bloei onder 14 uur begon. Maar bleven de twee THC-rijke cultivars tot het einde op 14 uur staan, dan daalde de THC-concentratie met ongeveer twee vijfde: van 12% naar 7% bij Northern Lights en van 10% naar 6% bij Hindu Kush (Peterswald et al., 2023).

Bij Hindu Kush hieven de twee effecten elkaar op: 39% meer bloem met 40% minder THC erin, en dezelfde THC per plant. De auteurs zagen onder de vaste dag van 14 uur zichtbaar minder trichomen en stampers die langzamer verouderden, en dat lijkt op een gewas dat is geknipt voordat het rijp was.

De behandeling die bij Northern Lights werkte, was een wissel: 14 uur in de eerste 28 dagen van de bloei, daarna 12 uur tot de oogst. De THC-opbrengst per plant steeg met 49%, alleen door extra biomassa, zonder verandering in concentratie. Bij de CBD-rijke cultivar Cannatonic verhoogden behandelingen die met 14 uur begonnen de totale CBD-opbrengst met 50 tot 100%.

Korter was niet beter. Een dag van 10 uur vertraagde het begin van de bloei bij alle drie de cultivars en gaf doorgaans de laagste opbrengsten.

Is het gewoon meer licht?

Een langere dag bij dezelfde intensiteit levert meer fotonen: 8% meer bij 13 uur, 17% meer bij 14. De opbrengst volgt de dagelijkse lichtsom, zoals onze gids over PPFD en DLI uitlegt, dus een deel van de winst is simpelweg licht. Maar de opbrengst steeg meer dan de DLI, vier tot zes keer zoveel in de proef uit Guelph, en de auteurs verwierpen hun eigen hypothese dat de opbrengst evenredig zou zijn met het licht (Ahrens et al., 2024). Hun verklaring is de groei in de eerste weken na de omschakeling: onder een langere dag bouwt de plant een groter gestel en meer bloeiplekken op voordat de strekking stopt. Bij hennep was de strekking onder 14 uur 47 tot 102% groter dan onder 12 (Zhang et al., 2021), en dat telt in een ruimte met een vast plafond.

Geen van deze proeven vergeleek 13 uur met 12 uur bij een hogere intensiteit en dezelfde DLI, en geen ervan mat het stroomverbruik. Eén uur extra is 8% meer branduren per dag, voor een gewas dat mogelijk ook meer dagen nodig heeft. Beoordeel het resultaat in gram per kWh en in kosten per gram, niet in gram per plant.

Licht in de donkerperiode

Als de plant de nacht klokt, is licht tijdens de nacht het echte risico. Het bewijs is dunner dan forumdraadjes doen vermoeden:

• Zwak licht elke nacht stopt de normale bloei. Bij een CBD-hennepcultivar op dagen van 9 uur was 1,0 µmol/m²/s van gloeilampen, elke avond nog zes uur lang, genoeg om de volledige overgang naar de bloei te stoppen. Het was de laagste geteste dosis, dus het veilige niveau ligt daaronder en is nog onbekend (Park et al., 2023).
• Een nachtonderbreking houdt planten in de groei. Eén uur vol licht midden in een nacht van 12 uur, elke nacht, voorkwam dat een CBD-cultivar ging bloeien (Grover et al., 2025). In moederruimtes wordt het bewust toegepast.
• Infraroodcamera’s zijn een klein risico. Nabij-infraroodleds vertraagden de bloei bij hennep tot 12 dagen, maar alleen bij een flux ver boven wat een camera op werkafstand afgeeft; de auteurs achtten de intensiteiten te laag om er in de meeste situaties toe te doen (Kusuma et al., 2021).
• Maanlicht is geen lichtlek. Een volle maan geeft 0,002 tot 0,005 µmol/m²/s, honderden keren minder dan de laagste geteste dosis.

Twee dingen die kwekers vaak als feit brengen, zijn door geen enkele proef onderbouwd. Geen gepubliceerd experiment laat zien dat een lichtlek vrouwelijke planten hermafrodiet maakt; het bekendste artikel over hermafroditisme verwijst daarvoor alleen naar kwekershandboeken (Punja en Holmes, 2020). En geen studie heeft een veilig niveau van strooilicht vastgesteld voor bloeiende THC-rijke cannabis. Zolang die er niet is, behandel je de donkerperiode als donker: dicht deuren en kanalen af, dek indicatorlampjes af en controleer de ruimte van binnenuit met het licht uit.

business.growbotiq.com

Autoflowers trekken zich niets aan van de klok

Dagneutrale cultivars bloeien op leeftijd, wat de daglengte ook is. De genetica heeft meer dan één oorzaak gevonden. Bij hennep is de eigenschap herleid tot een recessief locus op chromosoom 1, Autoflower1 (Toth et al., 2022), en tot een tweede, onafhankelijk locus dat een FLOWERING LOCUS T-gen bevat (Dowling et al., 2024). Bij autoflowerende cannabislijnen is de oorzaak een splice-site-mutatie in PRR37, een klokgen dat FT normaal tegenhoudt (Leckie et al., 2024).

Voor deze planten bepaalt de daglengte alleen de lichtdosis: 18 of 20 uur geven meer DLI bij dezelfde intensiteit. Hun timing komt aan bod in onze gids over het oogstmoment van autoflowers.

Zo test je een langere dag

• Houd 12/12 aan als standaard. Het brengt elke fotoperiodegevoelige cultivar in bloei, en het is het juiste schema voor genetica die je nog niet eerder hebt gedraaid.
• Test één cultivar tegelijk. Elke cultivar in deze proeven reageerde anders. Een vergelijking naast elkaar met dezelfde kloon, in twee ruimtes of twee tenten, is beter dan één run die je met je geheugen vergelijkt.
• Verander de timer, verder niets. Zelfde intensiteit, zelfde klimaat, zelfde voeding, anders valt het resultaat niet te lezen.
• Overweeg een wissel. Veertien uur in de eerste vier weken en daarna 12 leverde in één proef extra biomassa op zonder THC te verliezen. Het is de voorzichtige variant.
• Houd rekening met de strekking. Langere dagen betekenen hogere planten. Houd ruimte boven de planten over en span vroeg een net.
• Oogst op trichomen, niet op het aantal dagen. De afrijping verliep trager onder langere dagen. Lees de koppen, zoals beschreven in wanneer cannabis oogsten, en reken op een latere datum.
• Beoordeel het op de eindcijfers. Drooggewicht per vierkante meter, THC uit het lab, dagen in de ruimte en kWh. Een zwaardere plant die tien dagen langer nodig heeft, is misschien geen winst.

Checklist voor de fotoperiode

1. Noteer het lichtschema van elke ruimte en de datum van de omschakeling.
2. Controleer de donkerperiode van binnenuit: geen lichtlekken bij deuren, kanalen of panelen, geen indicatorlampjes.
3. Draai nieuwe cultivars eerst op 12/12 en leg het aantal dagen tot de eerste stampers en tot de oogst vast.
4. Test 13 uur, of 14 uur gedurende vier weken en daarna 12, op één bekende cultivar naast een controle onder 12 uur.
5. Volg de strekking elke week en de trichomen vanaf week zes.
6. Knip elke behandeling wanneer ze rijp is, niet op dezelfde dag.
7. Vergelijk drooggewicht, THC, dagen en stroomverbruik voordat je de hele ruimte omzet.

Bronnen

1. Ahrens A, Llewellyn D, Zheng Y (2023). Is twelve hours really the optimum photoperiod for promoting flowering in indoor-grown cultivars of Cannabis sativa? Plants 12(14):2605.
2. Ahrens A, Llewellyn D, Zheng Y (2024). Longer photoperiod substantially increases indoor-grown cannabis’ yield and quality: a study of two high-THC cultivars grown under 12 h vs. 13 h days. Plants 13(3):433.
3. Dowling CA, Shi J, Toth JA, Quade MA, Smart LB, McCabe PF, Schilling S, Melzer R (2024). A FLOWERING LOCUS T ortholog is associated with photoperiod-insensitive flowering in hemp (Cannabis sativa L.). The Plant Journal 119(1):383–403.
4. Grover EF, Haiden SR, Berkowitz GA (2025). Examining the “night break” method in Cannabis sativa horticulture: vegetative daily light integral affects yield of extractable biomass in C. sativa. Plants 14(19):3095.
5. Hamner KC, Bonner J (1938). Photoperiodism in relation to hormones as factors in floral initiation and development. Botanical Gazette 100(2):388–431.
6. Kusuma P, Westmoreland FM, Zhen S, Bugbee B (2021). Photons from NIR LEDs can delay flowering in short-day soybean and Cannabis: implications for phytochrome activity. PLoS ONE 16(7):e0255232.
7. Leckie KM, Sawler J, Kapos P, MacKenzie JO, Giles I, Baynes K, Lo J, Baute GJ, Celedon JM (2024). Loss of daylength sensitivity by splice site mutation in Cannabis pseudo-response regulator. The Plant Journal 118(6):2020–2036.
8. Moher M, Jones M, Zheng Y (2021). Photoperiodic response of in vitro Cannabis sativa plants. HortScience 56(1):108–113.
9. Park J, Collado CE, Lam VP, Hernández R (2023). Flowering response of Cannabis sativa L. ‘Suver Haze’ under varying daylength-extension light intensities and durations. Horticulturae 9(5):526.
10. Peterswald TJ, Mieog JC, Azman Halimi R, Magner NJ, Trebilco A, Kretzschmar T, Purdy SJ (2023). Moving away from 12:12; the effect of different photoperiods on biomass yield and cannabinoids in medicinal cannabis. Plants 12(5):1061.
11. Punja ZK, Holmes JE (2020). Hermaphroditism in marijuana (Cannabis sativa L.) inflorescences – impact on floral morphology, seed formation, progeny sex ratios, and genetic variation. Frontiers in Plant Science 11:718.
12. Song YH, Shim JS, Kinmonth-Schultz HA, Imaizumi T (2015). Photoperiodic flowering: time measurement mechanisms in leaves. Annual Review of Plant Biology 66:441–464.
13. Toth JA, Stack GM, Carlson CH, Smart LB (2022). Identification and mapping of major-effect flowering time loci Autoflower1 and Early1 in Cannabis sativa L. Frontiers in Plant Science 13:991680.
14. Zhang M, Anderson SL, Brym ZT, Pearson BJ (2021). Photoperiodic flowering response of essential oil, grain, and fiber hemp (Cannabis sativa L.) cultivars. Frontiers in Plant Science 12:694153.